17.2.05

χέρι-μαχαίρι(;)-κουκουβάγια...

Στην ανάγνωση των ιερογλυφικών αυτό που βοήθησε πάρα πολύ ήταν τα cartouche. Τα cartouche είναι κάτι αστεία πλαισιάκια (σε σχήμα Ο| ή Ω) που περιέχουν ένα κύριο όνομα , συνήθως συνοδευόμενο από τίτλο (θεού, βασιλιά ή κάτι παρόμοιο). Κάτι σαν registered trademarks δηλαδή.

Ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε έναν αποκρυπτογράφο είναι τα κύρια ονόματα. Γιατί σε αντίθεση με τις καθεαυτό λέξεις, τα κύρια ονόματα δεν πολυαλλάζουν από τη μία γλώσσα (ή σύστημα γραφής) στην άλλη. Έτσι, ο Young και ο Champollion (και αρκετοί άλλοι πριν από αυτούς) επωφελήθηκαν από το γεγονός ότι τα cartouche που εμφανίζονται στη στήλη της Ροζέττας υποχρεωτικά έπρεπε να περιέχουν κάτι που να μοιάζει με τα ελληνικά κύρια ονόματα Πτολεμαίος, Αλέξανδρος, Κλεοπάτρα κλπ που εμφανίζονται στο ελληνικό κομμάτι της στήλης. Είχαμε δηλαδή μία 1-1 φωνητική αντιστοιχία ανάμεσα σε 3-4 cartouche και 3-4 ελληνικές λέξεις, πράγμα που προφανώς έκανε την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών των συγκεκριμένων cartouche πιο εύκολη. Για όποιον ενδιαφέρεται, στην απόδοση ξένων ονομάτων τα ιερογλυφικά λειτουργούν σχεδόν 100% φωνητικά και αποδίδουν ακόμα και φωνήεντα. Βέβαια οι Αιγύπτιοι δεν ήταν πολύ υπέρ των φωνηέντων, οπότε ακόμα και στο Αλέξανδρος η φωνητική απόδοση είναι κάτι σαν Alesssdrs, αλλά οι αποκρυπτογράφοι βγάλανε άκρη.


(πηγή: http://www.artyfactory.com/)
Σήμερα όμως θα ασχοληθούμε με τα παλιά cartouche. Αυτά του Μέσου Βασιλείου ας πούμε. Όπου τα ιερογλυφικά χρησιμοποιούνται στην πλήρη τους πολυπλοκότητα, την πολυπλοκότητα ενός λογοσυλλαβικού συστήματος γραφής. Πάμε λοιπόν να διαβάσουμε το παραπάνω cartouche.

Η κατεύθυνση είναι -σε γενικές γραμμές- από τα δεξιά προς τα αριστερά και από τα πάνω προς τα κάτω. Το πρώτο σύμβολο (αυτό που μοιάζει με χασαπομάχαιρο) διαβάζεται "i". Το σκάκι διαβάζεται mn. Τα κυματάκια από κάτω από το σκάκι διαβάζονται επίσης n, αλλά παίζουν βοηθητικό ρόλο: ενισχύουν το n στο "mn", το οποίο αλλιώς θα σιγούσε (θα είχαμε "m"). Άρα, η πρώτη σειρά είναι "imn". Θα επιστρέψουμε εκεί αργότερα.

Πάμε τώρα στη δεύτερη σειρά: το ημικύκλιο διαβάζεται "t". Το (συγκεκριμένο) πουλί διαβάζεται "w". Το δεύτερο ημικύκλιο διαβάζεται επίσης "t". Άρα "twt". Το άλλο το σταυροειδές διαβάζεται ankh. Άρα όλη η σειρά διαβάζεται twt-ankh.

Στην τρίτη σειρά τώρα τα ιερογλυφικά λειτουργούν ως λογογράμματα. Η ποιμαντική ράβδος σημαίνει "Άρχων". Το μεσαίο που είναι σαν στύλος είναι το λογόγραμμα της Ηλιουπόλεως και το λουλουδάκι που είναι σα dildo στα αριστερά είναι το σύμβολο της Άνω Αιγύπτου.

Άρα, το cartouche διαβάζεται: imn-twt-ankh [άρχων] [Ηλιούπολις][Άνω Αίγυπτος].

Και τώρα θα δούμε γιατί οι Αιγύπτιοι ήταν μάγκες: το imn στο 99% των περιπτώσεων διαβάζεται amun, που είναι η αυθεντική version του ονόματος του θεού που οι Έλληνες αποδίδουν ως "Άμμων Ρα". Λόγω σεβασμού, όπου υπάρχει σαν συνθετικό κάποιας λέξης γράφεται μπροστά, ανεξάρτητα από την πραγματική του θέση στη λέξη. "Ηλιούπολις της Άνω Αιγύπτου" είναι προσωνυμία της Θήβας. Το twt είναι ό,τι πλησιέστερο μπορούσαν να αποδώσουν τα ιερογλυφικά στη συλλαβή tut. Με αυτά τα τρία στοιχεία, φτάνουμε στην τελική ανάγνωση: Tutankh-amun, Άρχων της Θηβας.

Κυρίες και κύριοι, η υπογραφή του Τουταγχαμών!...

Και τώρα ερχόμαστε στο κυρίως θέμα. Κάποιοι, θεωρούν ως ένδειξη τρομερά υψηλής πολιτισμικής στάθμης των Αιγυπτίων το γεγονός ότι μετά από 100.000 χρόνια λίθινης εποχής, δηλαδή ενασχόλησης με πέτρες, ήξεραν πλέον να ασχολούνται και με μεγάλες πέτρες (λες και όλοι οι άλλοι έφτιαχναν τίποτα... αχυροκάλυβα στο τέλος της λίθινης εποχής!).

Προσωπικά θεωρώ πολύ μεγαλύτερη πολιτισμική τους επιτυχία την επινόηση ενός τόσο εξεζητημένου συμβολικού συστήματος όπως τα ιερογλυφικά. Σύμβολα=αφηρημένη σκέψη=πολιτισμός. Πολύπλοκα σύμβολα = πολύπλοκη αφηρημένη σκέψη = προχωρημένος πολιτισμός. Ίσως όχι τόσο στον τεχνικό, μαγικό, ουφολογικό ή άλλον τομέα από αυτούς που θεωρούν σημαντικούς οι Νεοεποχίτες. Ίσως να μην έχει αυτό το επίτευγμα και πολλά να μας διδάξει από πρακτικής άποψης (imn-twtankh-Ηλιόπολις-Άνω Αίγυπτος;;;; Αλφάβητο και πάλι αλφάβητο!). Αλλά έχει την αξία του. Μας λέει ότι οι Αιγύπτιοι δεν ήταν καθόλου ηλίθιοι και σίγουρα πολύ πιο έξυπνοι από το μέσο νεοεποχίτη. Απλώς σκέφτονταν διαφορετικά από εμάς. Τελείως διαφορετικά από εμάς. [Ας πούμε είχαν μια ψύχωση με το πρωτόκολλο ("το όνομα του Amun πρώτο") ενδεικτική μιας τρισχιλιόχρονης αυτοκρατορίας στην οποία το ιερατείο έλυνε κι έδενε.]

Παραπέμπω τους ενδιαφερόμενους στο κεφάλαιο για τα ιερογλυφικά του εξαιρετικού Lost Languages του Anrew Robinson (απ' όπου και η ανάγνωση του cartouche του Τουταγχαμών, μη νομίζετε ότι γεννήθηκα ξέροντάς τα όλα αυτά). Επίσης εδώ μπορείτε να δείτε πώς θα έμοιαζε το δικό σας cartouche (δεν είναι όμως πολύ ακριβές, είπαμε ένας Αιγύπτιος θα έβαζε το πολύ 1-2 από τα φωνήεντα του ονόματός σας το οποίο μάλλον θα πρόφερε ούτως ή άλλως αρκετά διαφορετικά). Από το προσεγγιστικό cartouche του ονόματός μου (Dimitris) είναι και ο τίτλος του σημερινού ποστ.

8 σχόλια:

Ιφιμέδεια είπε...

Αγαπητέ Δημήτρη,
η ελληνική λέξη για το cartouche είναι "δέλτος".

Η άποψή σου για την αξιολόγηση του αιγυπτιακού πολιτισμού κρίνοντας από την πολυπλοκότητα του αυστήματος γραφής είναι ασφαλώς ενδιαφέρουσα.

Η μόνη μου ένσταση αφορά ένα μάλλον "περιφερειακό" σου σχόλιο, το οποίο αποδίδω στην ορμή του ενθουσιασμού:

>Και τώρα ερχόμαστε στο κυρίως >θέμα. Κάποιοι, θεωρούν ως ένδειξη >τρομερά υψηλής πολιτισμικής >στάθμης των Αιγυπτίων το γεγονός >ότι μετά από 100.000 χρόνια >λίθινης εποχής, δηλαδή >ενασχόλησης με πέτρες, ήξεραν >πλέον να ασχολούνται και με >μεγάλες πέτρες (λες και όλοι οι >άλλοι έφτιαχναν τίποτα... >αχυροκάλυβα στο τέλος της λίθινης >εποχής!).

Δεν θα επεκταθώ, αλλά προσωπικά απορρίπτω πλέον άρδην τις συγκρίσεις μεταξύ πολιτισμών σε επίπεδο "καλύτερος"-"χειρότερος", "υψηλότερος"-"χαμηλότερος", κλπ.

Θα χαρώ να διαβάσω περισσότερα παρόμοια ποστ!

J95 είπε...

> Δεν θα επεκταθώ, αλλά προσωπικά
> απορρίπτω πλέον άρδην τις
> συγκρίσεις μεταξύ πολιτισμών σε
> επίπεδο "καλύτερος"-"χειρότερος",
> "υψηλότερος"-"χαμηλότερος", κλπ.

Παρεξήγησις Ίφι, δεν αναφέρθηκα στα Μυκηναϊκά και Βρετανικά μεγαλιθικά μνημεία επιχειρώντας κάποια σύγκριση των αντίστοιχων πολιτισμών. Απλά τα έφερα ως παραδείγματα ενός κανόνα που έχω διαπιστώσει:
Ανεξαρτήτως τόπου, χρόνου, γλώσσας, θρησκείας κλπ, σχεδόν όλοι οι πολιτισμοί κάπου μεταξύ χαλκολιθικής και ορειχάλκινης εποχής πέρασαν από το στάδιο των μεγαλιθικών κατασκευών. Που προσωπικά, δε θεωρώ καμία από τις οποίες παιχνιδάκι, αλλά βέβαια δεν τις θεωρώ και ενδείξεις παρουσίας UFO ή γνώσης της αντιβαρύτητας.

Η γνώμη μου είναι πολύ απλά ότιη κάθε δραστηριότητά μας εξελίσσεται συνέχεια. Αν είσαι άνθρωπινος πολιτισμός και ξεκινήσεις να ασχολείσαι σχεδόν αποκλειστικά με πέτρες, στάνταρ σε 100.000 χρόνια είσαι σε θέση να κάνεις πολύ εξτρήμ πράγματα με τις πέτρες, όπως η Μεγάλη Πυραμίδα ή τα Μοάι. Και μετά βέβαια παύεις να ασχολείσαι γιατί έχεις ανακαλύψει ότι τα σιδερένια τσεκούρια είναι καλύτερα από όλες τις απόψεις από τα πέτρινα και ότι το μικρό είναι όμορφο.

Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί κάνουν όλοι ΤΟΣΟ πολλή φασαρία (φασαρία του στυλ: ήταν αδύνατο να τα κάνουν όλα αυτά οι χαζοαιγύπτιοι χωρίς αντιβαρύτητα) για τα μεγαλιθικά μνημεία και ειδικά για τις Πυραμίδες, που ξέρουμε πολύ καλά τις περισσότερες από τις τεχνικές κατασκευής τους.

J95 είπε...

Και τελικά το ρεζουμέ είναι το εξής:
Υπάρχουν άλυτα μυστήρια και συναρπαστικά και ενδιαφέροντα πράγματα στον αιγυπτιακό πολιτισμό; Ναι. Αναμφίβολα.

Έχουν σχέση με UFO, Ατλαντίδες, αντιβαρύτητες, εξωγήινους εκπολιτιστές, μυθικούς ήρωες, τελούρια ρεύματα, δαίμονες κλπ; Όχι.

Ο αιγυπτιακός πολιτισμός (και ο κάθε πολιτισμός) κρύβει εκπληκτικά διαμάντια, αρκεί να ξέρεις πού να κοιτάξεις. Και να σκεφτείς και λίγο. Και να νοιώσεις και λίγο. Αυτό που υπήρξε, όχι αυτό που θες να δεις. Οι ουφοτελλουριακές παπάρες δεν είναι παρά οι ονειροφαντασίες κάποιων τύπων που -μεταξύ μας- τα βλέπουν πάρα πολύ απλοϊκά τα πράγματα. Και τολμούν αυτοί οι θλιβεροί χαζοβιόληδες να υπαγορεύουν στους... αρχαίους Αιγύπτιους ή στους Μάγιας ή στον Πλάτωνα αυτά που θέλουν να ακούσουν. Εν τέλει βρίσκω την alternative αρχαιολογία αφόρητα πληκτική και προσβλητική της αλήθειας.

Όχι ότι η mainstream αρχαιολογία/ιστοριογραφία δεν έχει τις πολώσεις και τις ατέλειές της βέβαια, αλλά τουλάχιστον δεν είναι τόσο... χαζή.

J95 είπε...

> Που προσωπικά, δε θεωρώ καμία από
> τις οποίες παιχνιδάκι,

Ουπς, το συντακτικό μου υποσύστημα έχει φορτώσει αγγλοσανσκριτικά settings. Πάω για ύπνο :-)

null είπε...

τελικά το ψάχνεις πολύ το ζήτημα
από σήριαλ του Ρώμα (στο περίπου): λαός που έφτιαξε τη λέξη τσαπερδονοκωλοσφυρίχτρα είναι σίγουρα ευρηματικός λαός

Areth είπε...

εγώ πάλι νόμιζα πως ήσαστε μηχανικός:)

Ιφιμέδεια είπε...

Νομίζω ότι συμφωνούμε τελικά :)

Ανώνυμος είπε...

Ωραίο σημείωμα, ωραίο μπλογκ. Ευτυχώς δεν είναι γεμάτο το Ίντερνετ μόνο με παλαβούς και συσκοτισμένους. Ζήτω.

Με εκτίμηση,

ο-ανώνυμος-που-έκανε-σχόλια-στο-παρακάτω-σημείωμα-του-Ιστολογίου:

http://histologion-gr.blogspot.com/2005/02/blog-post_18.html

Άντε να το γράψεις αυτό με ιερογλυφικά τώρα ;-)